Emre Supçin – Kişisel Blog | Açık Kaynak İşletim Sisteminde Program Kurma ve Güncelleme?

Sevgili arkadaşlar,

Günümüzde iletişimin yaygınlaşmasıyla birlikte veri güvenliği kavramı, bilgisayar dünyasında oldukça önemli hale gelmiştir. Kişisel verilerimize, istenmeyen kişilerce erişilmemesi için çeşitli önlemler alıyoruz. Veri güvenliğinin ilk adımlarından birisi de bilgisayarımızda oturumumuzun güvenliğidir. Bu makalemizde, ulusal işletim sistemimiz Pardus’ta ihtiyacımız olan programları nasıl bulacağınızı ve bu programları bilgisayarınıza nasıl kuracağınızı öğreneceksiniz. Bilişim teknolojileri öğrencisi olarak bir sonraki adımda sizler de Pardus’a katkı sağlayacak, paket hazırlamada ve hatta Pardus’un gelişim sürecinde etkin rol alabileceksiniz.

 

Acik-Kaynak-İsletim-Sistemi-Program-Kaldirma_emresupcin

 

Program Kurma

 

Açık kaynak kodlu işletim sistemlerinde kurulum sırasında yüklenmemiş, standart sürümle gelen birçok programın yanı sıra sistemle uyumlu uygulamalar da İnternet ortamından edinilerek sisteme yüklenebilir. RedHat tabanlı sistemlerde (RedHat, Mandrake, Gelecek vb.) program ekleme, kaldırma ve güncelleme işlemleri için RPM, DPKG ve Portage gibi paket yöneticileri kullanılmaktadır. Pardus’ta ise hâlihazırda var olan ve yaygın olarak kullanılan bu paket yöneticilerinin yerine, PiSi olarak adlandırılan daha basit, anlaşılır ve kullanımı kolay bir paket yönetim sistemi geliştirilmiştir.

 

Paket Yöneticisi

 

Paket, bir uygulamayı ya da işletim sisteminin bir parçasını, tüm bileşenleriyle toplu olarak ifade eden kavramdır. Örneğin, Pardus’ta gelişmiş bir resim işleme programı olan gimp ya da yazıcılarla ilgili sürücülerin bulunduğu foomatic-db birer pakettir. Pardus’ta sistem için veya kullanıcı için gerekli olan bunlara benzer yüzlerce paket, sisteme kurulu olarak gelir. Bu paketleri kurup kaldırmak, çeşitli kaynaklardan temin etmek, sorgulamak ve sistemdeki değişiklikleri takip etmek için paket yöneticisi adını verdiğimiz uygulamaya ihtiyaç vardır.

 

Kaynak Paket ve İkili Paket

 

Derlenmek üzere hazırlanmış paketlere kaynak paket adı verilir. Bu paketler, henüz kod halinde olduklarından dolayı doğrudan Pardus’a kurulamazlar. Bir paketin Pardus işletim sistemine kurulabilmesi için derlenerek, sistemde çalışmak üzere hazır hale getirilmiş ikili (binary) paketlere dönüştürülmesi gerekir. Derleme işleminin ardından paketler,.pisi dosya uzantısını alırlar.

 

Paket Depoları

 

Paket depoları, paketlerin indirilerek kullanılabileceği İnternet dizinleridir. Programcılar tarafından geliştirilen paketler, öncelikle PiSi kaynak paketi olarak İnternet’teki subversion deposuna eklenmektedir. Buraya eklenen paketler, sistem veya program geliştiricileri tarafından incelenir, varsa hata ve kararsızlıkları giderilir. Pardus işletim sistemiyle uyumluluğu kesinleşen, hataları giderilmiş paketler, derlendikten sonra, İnternet’teki ikili PiSi paket deposuna eklenir. Böylece paket, genel kullanıma açılmış olur.

 

Program Kurulumu

 

Pardus farklı mimarisiyle kendine özgü hazırlanmış programlarla çalışır. Bu programlar için de öncelikli kaynak olarak Pardus’un İnternet deposu belirlenir. Bu depo, kullanıcılara sistemle son derece uyumlu, başka programlarla ortak çalışma yetenekleri en üst düzeyde olan yeni program olanakları sunar. İşleyişe yine Windows kullanıcıları açısından bakılacak olursa EXE biçimindeki programlar doğrudan çalışmaz. Bununla birlikte sistem kurulduğu anda kullanıcılarına ofis programlarından medya oynatıcılarına, fotoğraf albümlerinden İnternet araçlarına uzanan binlerce paket sağlar.

 

Bir kullanıcının Pardus’u ilk kurduğu ana geri dönecek olursak Kaptan Masaüstü, ağ ayarlarının yapılandırılmasının ardından kullanıcıdan, güncellemeleri takip eden bir programcığın görev çubuğunda çalışması için izin ister. Bu soruya “Evet” yanıtını veren kullanıcılar, kendi belirledikleri aralıklarla, kullandıkları programların daha güncel ya da güvenli sürümleri çıkıp çıkmadığı konusunda bilgilendirilirler. Aynı araç, Pardus’un İnternet deposunda bulunan binlerce programı, diğer bir deyişle ihtiyaç duyulan programları kurmak için en uygun olan araçtır. Çözümü uzaklarda aramaya gerek kalmaz.

 

Depo Ekleme ve Kaldırma İşlemleri

 

Pardus’ta çalışabilen programlar, paketler halinde, Pardus deposu denilen İnternet sunucularında bulunur. Pardus işletim sistemine ait resmi deponun yanı sıra diğer paket depolarına da erişim sağlanabilir. Böylelikle başka depolarda bulunan paketlerin de Paket Yöneticisi tarafından listelenmesi ve yönetilmesi mümkün olur.

 

Grafik Ortamda Paket Yöneticisi ile Program Kaldırma

 

Pardus ana menüsünden, Yazılım Ekle veya Kaldır program yolunu izleyerek Paket Yöneticisini açınız. Paket Yöneticisi penceresinin üst kısmındaki sekmelerden “Kurulu Paketleri Göster” sekmesine giriniz. Böylece bilgisayarınızdaki kurulu paketler listelenecektir. Paket Kaldırma işlemi için yetkili kullanıcı hesabınız olmalıdır.

 

pisi Komutu ile Program Kaldırma

 

PiSi paketlerini bilgisayardan kaldırmak için pisi komutu ile birlikte remove parametresi kullanılır. Eğer birden fazla paket kaldırmak istiyorsanız paket isimlerini, boşlukla ayırarak komutun sonuna ekleyebilirsiniz.

 

Program Güncelleme

 

Yazılımların yeni sürümleri çıktıkça yeni sürümler paketlenir ve depoya eklenir. Yeni sürümlerle, programlarda keşfedilen açıklar ve eksiklikler giderilirken, ayrıca yeni özellikler de eklenir. Bunun gibi birçok sebep, deponuzda onlarca güncelleme görmenize neden olur. Sistemi güncellemek bazen can sıkıcı olsa da kesinlikle yapılmalı, atlanmamalıdır.

 

Grafik Ortamda Program Güncelleme

 

Pardus’u ilk kurduğunuzda ve sonrasında belirli aralıklarla güncelleme yapmanız, sisteminizde oluşabilecek kararsızlıkları önlemek için etkili bir yoldur. Bunun için aşağıdaki adımlar izlenmelidir:

 

Pardus ana menüsünden, Yazılım Ekle veya Kaldır seçeneğiyle Paket Yöneticisini çalıştırınız.
———————————————————-
Paket Yöneticisi penceresinin üst kısmında yer alan sekmelerden, “Güncellemeler” sekmesini seçiniz.
———————————————————-
Ekrana gelen pencerede, güncellenecek paketlerin listelendiği kısmın üzerindeki “Bu kategorideki tüm paketleri seç” seçeneğini kullanarak tüm paketleri seçin ve “Paketleri Güncelle” düğmesini tıklayınız.
———————————————————-
Gelen uyarı penceresinde “Devam Et” düğmesine basarak güncelleme işlemini başlatabilirsiniz. Bu aşamadan sonra ekrana gelecek pencerede Paket Yöneticisi otomatik olarak paketleri İnternet’ten indirerek güncellemeleri bilgisayara kuracaktır.

 

Güncellemeleri seçimli olarak almayın. Yani depoda ne kadar güncelleme varsa tek seferde alın ve kurun. Seçimli güncelleme bazı durumlarda sistemin kararsızlaşmasına sebep olabilmektedir. Böyle bir durumda grafik ara yüzüne gelmeyi beklerken, siyah bir ekranda kalıp sorun yaşayabilirsiniz.

 

Otomatik Güncellemeleri Etkinleştirme

 

Güncellemelerin otomatik olarak takip edilmesini isterseniz aşağıdaki adımları uygulayınız:

 

Paket Yöneticisi’nde “Ayarlar→Paket Yöneticisi Programını Yapılandır…” seçeneğini seçiniz.
———————————————————-
Paket Yöneticisi Ayarları penceresinde Genel Ayarlar sekmesine geçiniz.
———————————————————-
“Aralıklı güncelleme kontrolünü aç” seçeneğini seçtikten sonra Kontrol aralığını dilediğiniz gibi ayarlayınız. Böylece otomatik olarak güncellemeler sisteminizce takip edilecektir.

 

Yazar
Yazar
Bilgisayar Programcısı, Web Tasarımcı, Üniversite Öğrencisi...
Twitter Facebook Google Linkedin Flickr YouTube

Önceki Yazı:HTML5 Nedir?

Sonraki Yazı:Samsung Galaxy Note Tuş Kodları Nelerdir?

YORUMLAR
SİZ DE CEVAP YAZABİLİRSİNİZ
Bu yazı hakkında görüşünüzü belirtin.

ES Web Tasarım Web Tasarım Blog Teması Emre Supçin Bu tema ES Web Tasarım tarafından düzenlenmiştir. Hiçbir şekilde kopyalanamaz.